
21 ოქტომბერი, 2026
ალიმენტი საქართველოში — როგორ მოვითხოვოთ ბავშვის რჩენის თანხა და როგორ განისაზღვრება მისი ოდენობა?
მშობლებს შორის განქორწინება ან ცალ-ცალკე ცხოვრება არ ათავისუფლებს არცერთ მათგანს შვილის რჩენის ვალდებულებისგან. არასრულწლოვანი ბავშვის ფინანსური უზრუნველყოფა ორივე მშობლის პასუხისმგებლობაა, მიუხედავად იმისა, ცხოვრობენ თუ არა ისინი ერთად.
თუმცა პრაქტიკაში ხშირად ჩნდება კითხვები: როგორ უნდა მოვითხოვოთ ალიმენტი, თუ მეორე მშობელი თანხას არ იხდის? შეიძლება თუ არა ალიმენტის მოთხოვნა განქორწინების გარეშე? რა ოდენობის ალიმენტი შეიძლება დაეკისროს მშობელს და რა ხდება, თუ იგი ოფიციალურად არ მუშაობს?
საქართველოს კანონმდებლობა ითვალისწინებს ბავშვის რჩენის სამართლებრივ გარანტიებს და მშობელს აძლევს შესაძლებლობას, საჭიროების შემთხვევაში ალიმენტის დაკისრება სასამართლოს გზით მოითხოვოს.
ამ სტატიაში განვიხილავთ ალიმენტის მოთხოვნის ძირითად წესებს, სასამართლოს მიერ თანხის განსაზღვრის კრიტერიუმებსა და დაკისრებული ალიმენტის აღსრულების საკითხებს.
1. ვის ეკისრება ბავშვის რჩენის ვალდებულება?
საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1212-ე მუხლის თანახმად, მშობლები მოვალენი არიან არჩინონ თავიანთი არასრულწლოვანი შვილები, აგრეთვე შრომისუუნარო შვილები, რომლებიც დახმარებას საჭიროებენ.
ეს ვალდებულება ეკისრება ორივე მშობელს და არ არის დამოკიდებული იმაზე, იმყოფებიან თუ არა ისინი ქორწინებაში.
სამოქალაქო კოდექსის 1202-ე მუხლის შესაბამისად, მშობლებს თანაბრად აქვთ ყველა უფლება და მოვალეობა შვილების მიმართ, მათ შორის მაშინაც, როდესაც ისინი განქორწინებულნი არიან ან ცალ-ცალკე ცხოვრობენ.
შესაბამისად, ბავშვის ყოველდღიური მოვლა და მასთან ცხოვრება ერთ-ერთი მშობლის მიერ მეორე მშობელს არ ათავისუფლებს ბავშვის ფინანსურ უზრუნველყოფაში მონაწილეობისგან.
2. შეიძლება თუ არა ალიმენტის მოთხოვნა განქორწინების გარეშე?
დიახ. ალიმენტის მოთხოვნა შესაძლებელია მაშინაც, როდესაც მშობლები ოფიციალურად განქორწინებულები არ არიან.
მნიშვნელოვანია არა ქორწინების შეწყვეტის ფაქტი, არამედ ის გარემოება, რომ მშობლები ცალ-ცალკე ცხოვრობენ ან ერთ-ერთი მათგანი სათანადოდ არ მონაწილეობს ბავშვის რჩენაში.
თუ მშობლები ვერ თანხმდებიან ბავშვის ფინანსურ უზრუნველყოფაზე, უფლებამოსილ პირს შეუძლია მიმართოს სასამართლოს ალიმენტის დაკისრების მოთხოვნით.
ამგვარად, ალიმენტის მოთხოვნისთვის აუცილებელი არ არის ჯერ განქორწინების პროცესის დასრულება.
3. როგორ განისაზღვრება ალიმენტის ოდენობა საქართველოში?
ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული კითხვაა: რამდენია ალიმენტის მინიმალური ოდენობა საქართველოში?
საქართველოს კანონმდებლობა არასრულწლოვანი ბავშვის ალიმენტისთვის ერთიან, ფიქსირებულ ყოველთვიურ თანხას არ ადგენს.
საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1214-ე მუხლის მიხედვით, თუ მშობლები ვერ შეთანხმდებიან ალიმენტის ოდენობაზე, დავას გადაწყვეტს სასამართლო.
სასამართლო ალიმენტის ოდენობას განსაზღვრავს გონივრული და სამართლიანი შეფასების საფუძველზე, ბავშვის ნორმალური რჩენა-აღზრდისთვის აუცილებელი მოთხოვნების ფარგლებში.
შეფასებისას მნიშვნელოვანია:
ბავშვის ასაკი და ინდივიდუალური საჭიროებები;
ბავშვის ჯანმრთელობის მდგომარეობა;
კვების, ტანსაცმლისა და საცხოვრებლის ხარჯები;
განათლებისა და განვითარების საჭიროებები;
მშობლების რეალური მატერიალური მდგომარეობა;
მშობლების შემოსავლები და ფინანსური შესაძლებლობები;
თითოეული მშობლის სხვა კმაყოფაზე მყოფი პირები და შესაბამისი ვალდებულებები.
შესაბამისად, ალიმენტის ოდენობა განისაზღვრება კონკრეტული საქმის გარემოებების მიხედვით და არა მხოლოდ მშობლის მიერ დასახელებული ხელფასის გათვალისწინებით.
4. რა ხდება, თუ მშობელი ოფიციალურად არ მუშაობს?
ოფიციალური სამსახურის ან სტაბილური ხელფასის არარსებობა ავტომატურად არ ათავისუფლებს მშობელს ბავშვის რჩენის ვალდებულებისგან.
საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ 2026 წლის 14 მაისის გადაწყვეტილებაში, საქმეზე №ას-82-2026, განმარტა, რომ არასრულწლოვანი შვილების რჩენა მშობლების უპირველესი ვალდებულებაა და შრომისუნარიანი მშობლის მიერ სტაბილური შემოსავლის არქონა თავისთავად არ წარმოადგენს ბავშვის რჩენის ვალდებულებისგან გათავისუფლების საფუძველს.
სასამართლო კონკრეტულ საქმეში აფასებს მშობლის რეალურ მატერიალურ შესაძლებლობებს, ბავშვის საჭიროებებსა და სხვა მნიშვნელოვან გარემოებებს.
ამიტომ მხოლოდ ის ფაქტი, რომ მშობელი ოფიციალურად დასაქმებული არ არის, არ ნიშნავს, რომ მეორე მშობელი ალიმენტის მოთხოვნას ვერ შეძლებს.
5. როგორ მოვითხოვოთ ალიმენტი სასამართლოს გზით?
თუ მშობლები ალიმენტის ოდენობაზე ვერ თანხმდებიან, შესაძლებელია სასამართლოსთვის მიმართვა.
პრაქტიკულად პროცესი მოიცავს რამდენიმე ეტაპს:
პირველი ეტაპი — საჭირო დოკუმენტაციის შეგროვება
მოამზადეთ:
ბავშვის დაბადების მოწმობა;
მოსარჩელის პირადობის დამადასტურებელი დოკუმენტი;
ბავშვის საჭიროებებისა და ხარჯების დამადასტურებელი დოკუმენტები;
ბავშვის ჯანმრთელობასთან დაკავშირებული დოკუმენტები, თუ ეს საკითხისთვის მნიშვნელოვანია;
მეორე მშობლის შემოსავლისა და ფინანსური მდგომარეობის შესახებ თქვენთვის ხელმისაწვდომი ინფორმაცია;
სხვა მტკიცებულებები, რომლებიც ადასტურებს ბავშვის საჭიროებებსა და მშობლის მონაწილეობის საკითხს.
მეორე ეტაპი — სასარჩელო მოთხოვნის მომზადება
სასარჩელო განცხადებაში უნდა განისაზღვროს:
ვინ არის ბავშვის კანონიერი წარმომადგენელი;
ვის მიმართ არის მოთხოვნა წარდგენილი;
რა გარემოებები ადასტურებს ალიმენტის მოთხოვნის საფუძველს;
რა თანხის დაკისრებას ითხოვს მოსარჩელე;
რა მტკიცებულებები ადასტურებს ბავშვის საჭიროებებსა და მოთხოვნის საფუძვლიანობას.
მესამე ეტაპი — სასამართლოში საქმის განხილვა
სასამართლო შეისწავლის წარმოდგენილ მტკიცებულებებს, მხარეთა პოზიციებს, ბავშვის საჭიროებებსა და მშობლების მატერიალურ მდგომარეობას.
საბოლოოდ, სასამართლო განსაზღვრავს ალიმენტის ოდენობას ბავშვის საუკეთესო ინტერესების გათვალისწინებით.
6. როდიდან ეკისრება მშობელს ალიმენტის გადახდა?
საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1234-ე მუხლის მიხედვით, პირს, რომელსაც ალიმენტის მოთხოვნის უფლება აქვს, შეუძლია მიმართოს სასამართლოს ამ უფლების დაკარგვამდე, მიუხედავად იმისა, რამდენი დროა გასული მოთხოვნის უფლების წარმოშობიდან.
ზოგადი წესით, სასამართლოს მიერ ალიმენტის დაკისრება ხდება სასამართლოში სარჩელის აღძვრის მომენტიდან.
წარსული პერიოდის ალიმენტის მოთხოვნა ცალკე სამართლებრივ შეფასებას საჭიროებს. კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევებში შესაძლებელია წარსული პერიოდისთვისაც თანხის მოთხოვნა, მათ შორის მაშინ, როდესაც დადასტურდება, რომ მოთხოვნის მიღებისთვის მანამდე ზომები იყო მიღებული, მაგრამ ვალდებული მშობელი თავს არიდებდა გადახდას.
ამიტომ, თუ მეორე მშობელი ხანგრძლივი პერიოდის განმავლობაში არ მონაწილეობს ბავშვის რჩენაში, მნიშვნელოვანია შეფასდეს არა მხოლოდ მიმდინარე ალიმენტის, არამედ წარსული პერიოდის მოთხოვნის შესაძლებლობაც.
7. რა უნდა გააკეთოთ, თუ მშობელი დაკისრებულ ალიმენტს არ იხდის?
თუ სასამართლოს გადაწყვეტილებით მშობელს ალიმენტის გადახდა დაეკისრა, მაგრამ იგი ვალდებულებას არ ასრულებს, შესაძლებელია გადაწყვეტილების იძულებითი აღსრულება.
ამისთვის საჭიროა კანონით გათვალისწინებული სააღსრულებო პროცედურის დაწყება.
აღსრულების პროცესში, შესაბამისი სამართლებრივი საფუძვლის არსებობისას, შესაძლებელია:
მოვალის საბანკო ანგარიშებზე თანხის მოძიება და კანონით გათვალისწინებული ღონისძიებების გამოყენება;
შემოსავლის მიმართ აღსრულების ღონისძიებების განხორციელება;
მოვალის ქონებაზე კანონით გათვალისწინებული ღონისძიებების გამოყენება;
ალიმენტის დავალიანების განსაზღვრა და გადახდევინება.
ალიმენტის საკითხებთან დაკავშირებით შესაძლებელია მიმართოთ საქართველოს აღსრულების ეროვნულ ბიუროს.
მნიშვნელოვანია, რომ სასამართლოს გადაწყვეტილების არსებობა თავისთავად არ ნიშნავს თანხის ავტომატურ მიღებას — საჭიროების შემთხვევაში უნდა დაიწყოს სააღსრულებო წარმოება.
8. შეიძლება თუ არა ალიმენტის ოდენობის გაზრდა ან შემცირება?
დიახ. თუ შეიცვალა ის გარემოებები, რომელთა საფუძველზეც ალიმენტის ოდენობა განისაზღვრა, შესაძლებელია მისი შეცვლის მოთხოვნა.
მაგალითად:
ბავშვის საჭიროებები გაიზარდა;
ბავშვს დასჭირდა დამატებითი სამედიცინო მომსახურება;
შეიცვალა ბავშვის განათლებასთან დაკავშირებული ხარჯები;
შეიცვალა მშობლების მატერიალური მდგომარეობა;
წარმოიშვა სხვა მნიშვნელოვანი გარემოებები, რომლებიც ალიმენტის ოდენობაზე გავლენას ახდენს.
საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის შესაბამისი ნორმების საფუძველზე, ალიმენტის ოდენობის შეცვლის საკითხი შეიძლება გადაწყდეს სასამართლოს მიერ.
თუმცა ალიმენტის გადახდის ცალმხრივად შეწყვეტა ან შემცირება დაუშვებელია მხოლოდ იმიტომ, რომ გადამხდელის ფინანსური მდგომარეობა შეიცვალა. შესაბამისი საკითხი სამართლებრივად უნდა გადაწყდეს.
დასკვნა
ბავშვის რჩენა ორივე მშობლის პასუხისმგებლობაა და ეს ვალდებულება არ წყდება განქორწინებით, ცალ-ცალკე ცხოვრებით ან მშობლის ოფიციალური დასაქმების არარსებობით.
თუ ერთ-ერთი მშობელი არ მონაწილეობს ბავშვის ფინანსურ უზრუნველყოფაში, მეორე მშობელს შეუძლია კანონით გათვალისწინებული წესით მოითხოვოს ალიმენტის დაკისრება.
მნიშვნელოვანია ბავშვის რეალური საჭიროებების სწორად განსაზღვრა, შესაბამისი მტკიცებულებების შეგროვება და სამართლებრივი მოთხოვნის სათანადოდ მომზადება.
LEGAL TEAM გთავაზობთ საოჯახო სამართლის მიმართულებით სამართლებრივ კონსულტაციას, ალიმენტის დაკისრებისა და ოდენობის შეცვლის შესახებ სარჩელების მომზადებას, ასევე საალიმენტო დავებსა და სააღსრულებო პროცესებში წარმომადგენლობას.
ბლოგზე დაბრუნება