უკან
როგორ ხდება მემკვიდრეობის მიღება საქართველოში? — 6-თვიანი ვადა, საჭირო დოკუმენტები და პროცედურა

18 აგვისტო, 2026

როგორ ხდება მემკვიდრეობის მიღება საქართველოში? — 6-თვიანი ვადა, საჭირო დოკუმენტები და პროცედურა

ახლობელი ადამიანის გარდაცვალების შემდეგ ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი სამართლებრივი საკითხი მის საკუთრებაში არსებული ქონების მემკვიდრეობით მიღებაა. მიუხედავად იმისა, რომ მემკვიდრეობის უფლება კანონით არის დაცული, მხოლოდ ნათესაური კავშირი ან ანდერძში მითითება ყოველთვის არ არის საკმარისი იმისთვის, რომ მემკვიდრემ ქონებაზე უფლება სათანადოდ განახორციელოს. საქართველოს კანონმდებლობა განსაზღვრავს მემკვიდრეობის მიღების წესს, მემკვიდრეთა რიგითობას, ნოტარიუსთან მიმართვის პროცედურასა და შესაბამის ვადებს. ამ სტატიაში განვიხილავთ, როგორ უნდა მიიღოთ მემკვიდრეობა საქართველოში, რა დოკუმენტები დაგჭირდებათ და რა უნდა გააკეთოთ, თუ კანონით განსაზღვრული ვადა უკვე გასულია. 1. რა არის მემკვიდრეობა და ვინ შეიძლება იყოს მემკვიდრე? მემკვიდრეობა არის გარდაცვლილი პირის — მამკვიდრებლის — ქონებრივი უფლებებისა და მოვალეობების გადასვლა სხვა პირზე ან პირებზე კანონით ან ანდერძით დადგენილი წესით. საქართველოს სამოქალაქო კანონმდებლობა ითვალისწინებს მემკვიდრეობის ორ სახეს: კანონით მემკვიდრეობა — როდესაც ქონება გადადის კანონით განსაზღვრულ მემკვიდრეებზე; ანდერძით მემკვიდრეობა — როდესაც მამკვიდრებელი სიცოცხლეში ანდერძით განსაზღვრავს, ვის უნდა გადაეცეს მისი ქონება. თუ პირს ანდერძი არ დაუტოვებია, მემკვიდრეობა ხორციელდება კანონით დადგენილი რიგითობის მიხედვით. 2. ვინ ითვლება პირველი რიგის მემკვიდრედ? საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის მიხედვით, პირველი რიგის მემკვიდრეები არიან: გარდაცვლილის შვილები; მეუღლე; მშობლები. კანონით განსაზღვრული მემკვიდრეობის რიგითობა მნიშვნელოვანია, რადგან მომდევნო რიგის მემკვიდრეები, როგორც წესი, მემკვიდრეობას იღებენ მაშინ, როდესაც წინა რიგის მემკვიდრეები არ არსებობენ ან კანონით გათვალისწინებული საფუძვლით არ იღებენ სამკვიდროს. მემკვიდრეთა წრისა და თითოეული პირის უფლების განსაზღვრა კონკრეტული გარემოებების, ნათესაური კავშირისა და შესაძლო ანდერძის გათვალისწინებით უნდა მოხდეს. 3. რა ვადაში უნდა მიიღოთ მემკვიდრეობა? მემკვიდრეობის მიღების ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი პირობა კანონით დადგენილი ვადის დაცვაა. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1424-ე მუხლის თანახმად, სამკვიდრო მიღებულ უნდა იქნეს სამკვიდროს გახსნის დღიდან ექვსი თვის განმავლობაში. სამკვიდრო, როგორც წესი, იხსნება მამკვიდრებლის გარდაცვალების დღეს. ეს ნიშნავს, რომ მემკვიდრემ ექვსთვიან ვადაში უნდა განახორციელოს მემკვიდრეობის მიღებისთვის კანონით გათვალისწინებული მოქმედება. მნიშვნელოვანია: ექვსთვიანი ვადის გასვლის შემდეგ საკითხი შეიძლება გართულდეს, ამიტომ რეკომენდებულია ნოტარიუსთან მიმართვა გარდაცვალების შემდეგ რაც შეიძლება მალე. 4. როგორ ხდება მემკვიდრეობის მიღება? საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1421-ე მუხლის მიხედვით, სამკვიდროს მიღება შესაძლებელია ორი ძირითადი გზით: პირველი გზა — ნოტარიუსთან განცხადების წარდგენა მემკვიდრე მიმართავს ნოტარიუსს და წარადგენს განცხადებას სამკვიდროს მიღების შესახებ. ნოტარიუსი შეისწავლის წარმოდგენილ დოკუმენტაციას და აწარმოებს სამემკვიდრეო საქმეს. მეორე გზა — სამკვიდროს ფაქტობრივი ფლობა ან მართვა კანონმდებლობა მემკვიდრეობის მიღებად მიიჩნევს ისეთ ფაქტობრივ მოქმედებებსაც, რომლებიც ადასტურებს მემკვიდრის ნებას, დაეუფლოს ან მართოს სამკვიდრო ქონება. მაგალითად, მემკვიდრე შესაძლოა ფაქტობრივად დაეუფლოს გარდაცვლილის საცხოვრებელ სახლს ან დაიწყოს სამკვიდრო ქონების მართვა. თუმცა მნიშვნელოვანია, რომ ფაქტობრივი ფლობა ან მართვა სათანადო მტკიცებულებებით დასტურდებოდეს. მხოლოდ ნათესაური კავშირი ან გარდაცვლილის ქონების არსებობა მემკვიდრეობის მიღების დასადასტურებლად საკმარისი არ არის. 5. რა დოკუმენტებია საჭირო მემკვიდრეობის მისაღებად? სამემკვიდრეო საქმის წარმოებისას ნოტარიუსს შესაძლოა დასჭირდეს შემდეგი დოკუმენტები: მამკვიდრებლის გარდაცვალების მოწმობა; მემკვიდრის პირადობის დამადასტურებელი დოკუმენტი; ნათესაური კავშირის დამადასტურებელი დოკუმენტი — მაგალითად, დაბადების ან ქორწინების მოწმობა; სამკვიდრო ქონების მამკვიდრებლისადმი კუთვნილების დამადასტურებელი დოკუმენტები; ანდერძი — თუ მემკვიდრეობა ანდერძის საფუძველზე ხორციელდება; საჭიროების შემთხვევაში, დამატებითი დოკუმენტები, რომლებიც კონკრეტული სამემკვიდრეო საქმის გარემოებებს ადასტურებს. დოკუმენტების ჩამონათვალი ყველა შემთხვევაში ერთნაირი არ არის. საჭირო დოკუმენტაცია დამოკიდებულია მემკვიდრის სტატუსზე, ქონების სახესა და სამემკვიდრეო საქმის კონკრეტულ გარემოებებზე. 6. რა ხდება ექვსთვიანი ვადის გაშვების შემთხვევაში? თუ მემკვიდრემ კანონით დადგენილ ექვსთვიან ვადაში არ მიმართა ნოტარიუსს და არც სამკვიდროს ფაქტობრივად დაუფლებია, შესაძლოა საჭირო გახდეს მემკვიდრეობის მიღების ვადის საკითხის დამატებით სამართლებრივი შეფასება. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1426-ე მუხლის მიხედვით: სამკვიდროს მიღების ვადა შეიძლება გააგრძელოს სასამართლომ, თუ ვადის გადაცილების მიზეზებს საპატიოდ მიიჩნევს; ვადის გასვლის შემდეგ სამკვიდროს მიღება შესაძლებელია ასევე იმ შემთხვევაში, თუ თანხმობას იძლევა სამკვიდროს მიღებაზე უფლებამოსილი ყველა მემკვიდრე. ამასთან, თუ მემკვიდრე არ იყო ინფორმირებული სამკვიდროს გახსნის შესახებ, ეს გარემოება შესაძლოა სასამართლოში შეფასდეს საქმის სხვა ფაქტებთან ერთად. ამიტომ ვადის გაშვების შემთხვევაში მნიშვნელოვანია დადგინდეს, რა მიზეზით ვერ განხორციელდა მემკვიდრეობის მიღება დროულად, არსებობდა თუ არა ფაქტობრივი დაუფლების გარემოებები და როგორია სხვა მემკვიდრეთა პოზიცია. 7. როდის გაიცემა სამკვიდრო მოწმობა? სამკვიდრო მოწმობა არის ნოტარიუსის მიერ გაცემული დოკუმენტი, რომელიც ადასტურებს პირის უფლებას სამკვიდრო ქონებაზე. როგორც წესი, სამკვიდრო მოწმობა გაიცემა სამკვიდროს გახსნიდან ექვსი თვის გასვლის შემდეგ. მისი მიღების შემდეგ, თუ სამკვიდრო უძრავ ქონებას მოიცავს, საჭიროა საკუთრების უფლების რეგისტრაცია საჯარო რეესტრში. სამკვიდრო მოწმობის საფუძველზე შესაძლებელია შესაბამისი ქონებრივი უფლების რეგისტრაციის პროცედურის განხორციელება. 8. შეიძლება თუ არა მემკვიდრემ უარი თქვას მემკვიდრეობაზე? დიახ. მემკვიდრეს კანონით აქვს უფლება, უარი განაცხადოს სამკვიდროს მიღებაზე. უარის განცხადება უნდა გაკეთდეს კანონით დადგენილი წესით, ნოტარიუსთან. მემკვიდრეობის მიღებაზე უარის თქმას მნიშვნელოვანი სამართლებრივი შედეგები აქვს, ამიტომ გადაწყვეტილების მიღებამდე საჭიროა მისი შედეგების შეფასება. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, რომ უარის განცხადება არ უნდა იქნეს განხილული როგორც მარტივი ფორმალობა — კონკრეტულ შემთხვევაში უნდა შეფასდეს, ვის სასარგებლოდ ხდება უარი და რა შედეგი მოჰყვება მას. 9. რა უნდა გაითვალისწინოთ მემკვიდრეობის მიღებამდე? მემკვიდრეობის მიღების პროცესში ხშირად წარმოიშობა საკითხები, რომლებიც დამატებით სამართლებრივ შეფასებას მოითხოვს: არსებობს თუ არა ანდერძი; ვინ არიან კანონით მემკვიდრეები; რამდენი მემკვიდრე მონაწილეობს სამემკვიდრეო საქმეში; რა ქონება შედის სამკვიდროში; არის თუ არა ქონება რეგისტრირებული მამკვიდრებლის სახელზე; დაცულია თუ არა ექვსთვიანი ვადა; არსებობს თუ არა სხვა მემკვიდრეებთან დავა; ხომ არ არის საჭირო სასამართლოსთვის მიმართვა. განსაკუთრებული ყურადღება უნდა მიექცეს იმ შემთხვევებს, როდესაც მემკვიდრეები ვერ თანხმდებიან ქონების განაწილებაზე, სადავოა ანდერძის ნამდვილობა ან მემკვიდრეობის მიღების ფაქტი. დასკვნა მემკვიდრეობის მიღება სამართლებრივი პროცედურაა, რომელიც მოითხოვს კანონით დადგენილი ვადებისა და წესების დაცვას. მთავარია, მემკვიდრემ დროულად განახორციელოს შესაბამისი მოქმედებები, მოამზადოს საჭირო დოკუმენტაცია და სწორად განსაზღვროს საკუთარი სამართლებრივი სტატუსი. თუ ექვსთვიანი ვადა უკვე გასულია, არსებობს რამდენიმე მემკვიდრე ან წარმოიშვა დავა სამკვიდრო ქონებაზე, მნიშვნელოვანია საკითხის ინდივიდუალური სამართლებრივი შეფასება. LEGAL TEAM გთავაზობთ მემკვიდრეობასთან დაკავშირებულ სამართლებრივ კონსულტაციას, სამემკვიდრეო დოკუმენტაციის მომზადებას, მემკვიდრეთა უფლებების შეფასებასა და სამემკვიდრეო დავებში სამართლებრივ წარმომადგენლობას. დაგვიკავშირდით, რათა თქვენი კონკრეტული შემთხვევა სამართლებრივად შევაფასოთ.
ბლოგზე დაბრუნება